Tussentijdse resultaten restauratie Lam Gods

Op 20 juni 2014 stelden het team van de conservatie-restauratiebehandeling en professoren van de universiteiten Gent en Leuven de tussentijdse resultaten van de restauratie van het Lam Gods in het Museum voor Schone Kunsten voor.

In oktober 2012 ging de restauratie- en conservatiecampagne van De aanbidding van het Lam Gods (1432), het chef-d'oeuvre van de Gebroeders van Eyck, van start. Het restauratieatelier bevindt zich in het MSK Gent en is te bezichtigen van achter een glazen wand. De restauratie- en conservatiecampagne is in handen van het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK) in Brussel. Voor duiding en wisselende thematische tentoonstellingen zorgt het Provinciaal Cultuurcentrum Caermersklooster. Twee derde van de polyptiek blijft altijd te bekijken in de Villa Kapel in de Sint-Baafskathedraal. In de tussentijd kreeg men het klimaat in de vitrine, waarin het veelluik wordt bewaard, onder controle.

Spectaculaire metamorfose

Sinds het begin van de campagne werkt de restauratiecel aan de acht panelen van de achterzijde van de zijluiken. Men haalde de sterk vergeelde vernis weg en merkte dat de verflaag die werd blootgelegd in feite bestaat uit oude overschilderingen. Ook voor experts bleek dit een nieuwigheid. Gewaden van bijna alle figuren, de grisailles met Sint-Jan de Doper en Sint-Jan de Evangelist en de architecturale settings zijn substantieel overschilderd.

Deze bevindingen werden o.a. gestaafd door de analyse van verfmonsters in het labo van het KIK. Om na te gaan of de oude overschilderingen konden weggehaald worden zonder structurele schade aan de onderliggende picturale lagen te veroorzaken, werd de hulp van gesofisticeerde onderzoeksmethoden als de 3D Hirox-microscoop (Universiteit Gent) en een MA-XRF onderzoek (Universiteit Antwerpen) ingeschakeld.

Een internationale expertencommissie oordeelde dat omwille van de relatief goede bewaringstoestand van de onderliggende lagen, het team kon verdergaan met het blootleggen van de originele verflagen. Centimeter per centimeter pelde men met scalpel en stereomicroscoop de lagen af.

Op esthetisch vlak is er sprake van een ware metamorfose. Het Lam Gods ziet er frisser en spitanter uit dan men ooit kon vermoeden. Draperieën die klungelig overschilderd waren getuigen nu weer van het technisch vernuft van de van Eycks. De driedimensionaliteit van het interieur van de Annunciatie of van de grisailles is in ere hersteld. De weergave van schaduw en licht - een van de belangrijke verworvenheden van de kunst van de van Eycks - is nu weer zichtbaar. Slagschaduwen gingen schuil achter verdonkerde overschilderingen. Ook op iconografisch vlak ziet men merkwaardige veranderingen. Spinnenwebben in hoeken van muren waren bijvoorbeeld eeuwenlang aan het oog onttrokken. Ook de lijsten worden onder handen genomen en vertonen mondjesmaat terug de originele steenimitatie.

Na de buitenkant is de binnenkant aan de beurt. Eerst pakt men de bovenste rij panelen aan. Daarna volgt de onderste rij. Het einde van de campagne is voorzien in oktober 2017.

Expo Van Boomstam tot AltaarstukCaermersklooster (vanaf 10 september)

(Nieuwsbericht 20 juni 2014)